Türkiye'deki mevcut iş hukuku ve sigorta mevzuatı uyarınca genel işveren sorumluluk sigortası yasal zorunluluk değildir. Genel çerçevede işletmelerin bu poliçeyi yaptırma zorunluluğu bulunmasa da 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında işverenlerin iş kazaları ve meslek hastalıkları neticesinde doğan hukuki sorumlulukları son derece ağırdır. İş kazası durumunda Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sağlanan temel yardımlar, işverenin çalışanına veya yakınlarına karşı olan maddi ve manevi tazminat yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla poliçe kanunen doğrudan zorunlu tutulmasa dahi, olası bir iş kazasında işletmenin finansal sürekliliğini koruyabilmesi adına hayati bir gerekliliktir.
İşveren Sorumluluk Sigortası Yasal Olarak Zorunlu mu? (Hukuki Çerçeve)
Türkiye'de ticari faaliyet gösteren tüm işletmeler için genel bir işveren mali mesuliyet sigortası yaptırma zorunluluğu kanunlarla direkt hüküm altına alınmamıştır. Trafik sigortası veya DASK gibi devlet tarafından kanunen zorunlu kılınan zorunlu sigortalar kategorisinden farklı olarak bu poliçe, işletmenin kendi risk yönetimi tercihlerine bırakılmıştır. Ancak madencilik veya tehlikeli kimyasal üretimi gibi spesifik sektörlerde faaliyet gösteren tesisler için özel zorunlu ferdi kaza ve mali sorumluluk poliçeleri düzenlenmiş olup genel sanayi ve hizmet sektöründe durum isteğe bağlı ilerler.
Burada gözden kaçırılmaması gereken en temel husus, sigortanın yaptırılmasının isteğe bağlı olması ile işverenin hukuki sorumluluğunun isteğe bağlı olmaması arasındaki farktır. İşverenin işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü (TBK m. 417) mutlak bir özen borcudur. Meydana gelen bir kaza sonucunda kusur oranına bakılmaksızın ya da işverenin kusurlu bulunduğu hallerde doğacak devasa tazminat miktarları, doğrudan şirketin özkaynaklarından karşılanmak durumunda kalır.
SGK İş Kazası Ödemeleri Varken Neden Ek Güvenceye İhtiyaç Duyulur?
İş kazası veya meslek hastalığı meydana geldiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) devreye girerek sigortalı çalışana tedavi hizmeti sunar, geçici iş göremezlik ödeneği öder veya vefat halinde hak sahiplerine aylık bağlar. Ancak SGK'nın sunduğu bu koruma ağının iki temel sınırı bulunmaktadır:
- SGK Rücu Davaları: SGK, iş kazasında işverenin kasten, mevzuata aykırı bir hareketi veya ihmali sebebiyle kusurlu olduğunu tespit ederse, çalışana veya ailesine yaptığı tüm masrafları ve bağladığı gelirlerin peşin sermaye değerini işverenden rücu eder (geri talep eder).
- Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri: SGK, çalışanın ve yakınlarının uğradığı manevi zararları veya SGK tavanını aşan gerçek maddi zararları karşılamaz. Zarar gören çalışan ya da yakınları, işverene karşı bağımsız tazminat davası açarak bedensel zarar, destekten yoksun kalma ve yüksek tutarlı manevi tazminat taleplerinde bulunabilir.
İşte tam bu noktada işveren sorumluluk sigortası, SGK tarafından açılan rücu davalarında talep edilen meblağları ve mahkemece kararlaştırılan maddi-manevi tazminat bedellerini poliçe limitleri dahilinde üstlenerek işletmeyi tazminat krizlerinden korur.
İşveren Sorumluluk Sigortası Hangi Teminatları Kapsar?
Standart bir işveren sorumluluk poliçesi, işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen iş kazaları sonucunda çalışanların uğrayabileceği bedensel zararları güvence altına alır. Poliçenin sunduğu ana teminatlar şu şekildedir:
- Ölüm Teminatı: Kazanın hemen ardından veya kazaya bağlı olarak ilerleyen süreçte gerçekleşen vefat durumlarında hak sahiplerine ödenecek tazminatı karşılar.
- Sürekli Sakatlık / Maluliyet Teminatı: Çalışanın kaza sonucunda kısmen veya tamamen çalışma gücünü kaybetmesi durumunda oluşan sakatlık tazminatını kapsar.
- Tedavi Masrafları: SGK tarafından karşılanmayan veya SGK limitlerini aşan özel tedavi, hastane ve protez masraflarını öder.
- Hukuki Savunma ve Yargılama Giderleri: Açılan davalarda ödenmesi gereken avukatlık ücretleri, dava harçları ve bilirkişi masrafları poliçe teminatına dahildir.
Ayrıca poliçeye eklenebilecek özel klozlar ile kapsam oldukça genişletilebilir. Örneğin çalışanların işyerine ait servis araçlarıyla getirilip götürülmesi esnasında yaşanan kazalar, görevli olarak işyeri dışına gönderildikleri anlarda meydana gelen olaylar ve meslek hastalıkları da ek sözleşmeler ile güvence altına alınabilmektedir.
İşyeri Sigortası ile İşveren Sorumluluk Sigortası Arasındaki Farklar
Pek çok işletme sahibi, mevcut bir işyeri sigortası yaptırdığında çalışanlara karşı tüm sorumlulukların da otomatik olarak kapsandığını varsayar. Ancak bu yaygın bir yanlıştır. İşyeri paket sigortaları ağırlıklı olarak yangın, hırsızlık, su basması veya cam kırılması gibi fiziki varlıkları korurken; işveren sorumluluk sigortası doğrudan insan kaynağına ve hukuki tazminat risklerine odaklanır.
| Özellik | İşyeri Paket Sigortası | İşveren Sorumluluk Sigortası |
|---|---|---|
| Koruma Alanı | Bina, demirbaş, makine, emtia (mal) | Çalışanların uğradığı bedensel zararlar |
| Ana Riskler | Yangın, deprem, fırtına, hırsızlık | İş kazaları, meslek hastalıkları, rücu talepleri |
| Tazminat Alıcısı | İşletme sahibi / Sigortalı | Zarar gören çalışan veya hak sahipleri |
| Hukuki Dava Giderleri | Genellikle mülke gelen zararlarla sınırlı | Sorumluluk davaları ve savunma giderleri kapsama dahil |
Çoğu zaman işyeri paket poliçelerine ek teminat olarak